Eitt af því sem einkennir atvinnugreinina ferðaþjónustu um heim allan, er hversu sýnileg hún er og alltumlykjandi. Heimamenn á áfangastöðum ferðamanna verða áþreifanlega varir við ferðaþjónustuna á hverjum degi, bæði jákvæðar hliðar hennar og neikvæðar. Þessi sýnileiki greinarinnar gerir hana að auðveldu skotmarki eða blóraböggli stjórnmálanna. Þannig er þekkt t.d. í Katalóníu og á Kanaríeyjum að stjórnmálamenn bendi á ferðaþjónustuna og kenni henni um þurrka, húsnæðisskort, umhverfisspjöll og minnkandi lífsgæði til að beina athyglinni frá djúpstæðari vandamálum, eins og slægri stjórnsýslu, spillingu og ómarkvissri umhverfisstjórnun.
Stjórnmálin
Undanfarin misseri hafa ákveðnir stjórnmálamenn á Íslandi haldið á lofti fullyrðingum og hugmyndum um íslenska ferðaþjónustu sem standast enga skoðun. Ferðaþjónustunni er kennt um of mikla fólksfjölgun, verðbólgu og þenslu. Erlent vinnuafl á vegum ferðaþjónustunnar valdi hér álagi á öll okkar sameiginlegu kerfi auk þess sem ferðamennirnir sjálfir bíti hausinn af skömminni og valdi álagi á þessi kerfi líka. Þetta sé allt saman rangri atvinnustefnu að kenna, Íslendingar geti valið sér útflutningsgreiinar og hvernig þeir þjónusti heiminn. Ferðaþjónustan sé einfaldlega ekki gott val.
Þessi málflutningur er væntanlega settur í loftið í þeirri von að nú sé jarðvegur í samfélaginu til þess að kenna ferðaþjónustunni um allt sem betur mætti fara. Bjóða svo uppá einfaldar pólitískar lausnir sem ganga allar meira og minna út á að kyrkja ferðaþjónustuna með skattahækkunum og öðrum óljósum, óútfærðum og vanhugsuðum takmörkunum.
Sannleikurinn
Staðreyndin er sú að ferðaþjónustan er ekki stærri nú en hún var árið 2017. Það sem hefur breyst er að verðamætasköpun og framleiðni í greininni hefur batnað enda Ísland miklu betur í stakk búið til að taka á móti ferðamönnum nú en þá. Þessa jákvæðu þróun má fyrst og fremst rekja til nýsköpunar og betra þjónustuframboðs um allt land. Á helstu vaxtarárum ferðaþjónustunnar 2014-2017 var verðbólgan lengst af undir 2%.
Á árunum 2017 – 2023 fjölgaði erlendum starfsmönnum í ferðaþjónustu að meðaltali um 620 starfsmenn á ári. Samtals hófu á umræddu tímabili rúmlega 4000 einstaklingar með erlendan bakgrunn störf í ferðaþjónustu. Mun fleiri eða rúmlega 5000 manns hófu störf í hinum ýmsu atvinnugreinum iðnaðarins og tæplega 4000 í hjá hinu opinbera. Einungis fjórðung hins innflutta vinnuafls síðustu ár má rekja til ferðaþjónustu. Það sjá allir að þeir 620 nýju erlendu starfsmenn sem bættust að meðaltali árlega í ferðaþjónustuna á árunum 2017-2023 geta ekki borið ábyrgð á húsnæðisskorti, verðbólgu, slitnum vegum og vandræðum heilbrigðiskerfis eða löggæslu hér á landi í dag.
Það er einfaldlega ekki ábyrgur málflutningur eða á nokkurn hátt trúverðugt að lofa kjósendum að með því að bregða fæti fyrir ferðaþjónustuna og draga úr samkeppnishæfni hennar, megi leysa hér stórar pólitískar áskoranir eins og lóðaskort, verðbólgu og innviðaskuldir. Í raun má færa rök fyrir því að þessi málflutningur sé beinlínis skaðlegur ef horft er til þess hversu mikið fjármagn ferðaþjónustan og ferðamenn leggja til í okkar sameiginlegu sjóði og hjálpa okkur einmitt að fjármagna uppbyggingu og rekstur allra okkar innviða. Við sem fámenn þjóð ættum að fagna skattgreiðendum (ferðamönnum) sem leggja mikið til en taka ósköp lítið út.
Íslensk ferðaþjónusta ætlar sér áfram að vera burðarás í íslensku efnahags- og atvinnulífi og skapa með sínum drifkrafti hagsæld og velsæld um allt land. Aukin verðmætasköpun og jafnvægi greinarinnar í sambúð við þjóð og náttúru eru áskoranir sem við ætlum okkur að sinna áfram af kostgæfni. Við hlökkum til að ræða mál ferðaþjónustunnar við stjórnmálamenn á komandi kosningavetri.
Pétur Óskarsson
Formaður Samtaka ferðaþjónustunnar
–
Greinin birtist í ViðskiptaMogganum miðvikudaginn 25. september 2024
© 2025 SAMTÖK FERÐAÞJÓNUSTUNNAR. Allur réttur áskilinn.
