Formaður SAF
Árið sem nú er runnið sitt skeið á enda var að mestu leyti gott ár fyrir íslenska ferðaþjónustu. Það stefndi lengi vel í að verða fyrsta árið síðan 2018 án verulegra truflana á starfsemi greinarinnar. Það var mjög kærkomið, eftir boðaföll áranna á undan. Undir lok árs urðu þó atburðir á Reykjanesi, sem settu strik í reikninginn. Eftirspurn dróst saman og ferðaþjónustufyrirtæki í nágrenni við jarðhræringarnar neyddust til að skella í lás.
Nýtt metár í uppsiglingu?
Nú um áramót, sér enn ekki fyrir endann á þessum atburðum. Flugumferðarstjórar gerðu sér líka lítið fyrir og boðuðu til vinnustöðvana, sem höfðu áhrif á ferðalög tugþúsunda gesta. Sú vinnudeila er ekki leyst. Þrátt fyrir þetta er líklegt að fjöldi ferðamanna árið 2023 verði ámóta og metárið 2018 og spár gera ráð fyrir hóflegri fjölgun árið 2024. Gangi þær eftir, verður árið 2024 nýtt metár.
Áhrif heimsfaraldursins á rekstur ferðaþjónustufyrirtækja fara nú hratt dvínandi og á það einnig við um áhrif á eftirspurn, sem óx hlutfallslega mjög mikið beint í kjölfar hans. Það má því segja að ástandið sé að verða nokkuð eðlilegt aftur, þó vissulega glími mörg fyrirtæki ennþá við neikvæðar fjárhagslegar afleiðingar.
Plúsar og mínusar
Það var virkilega ánægjulegt að á árinu hófst vinna við aðgerðaáætlun stefnumótunar ferðaþjónustu, sem hafði legið í dvala frá árinu 2020. Það eru miklar vonir bundnar við niðurstöðurnar, sem er ætlað að taka á ýmsum þjóðþrifamálum varðandi framtíð greinarinnar. Það er óskandi, að þær skili sér í hagfelldara rekstrarumhverfi ferðaþjónustu, stuðli að sjálfbærni hennar og geri henni kleift að skila enn meiri verðmætum inn í þjóðarbúið.
Það voru því vonbrigði að þvert ofan í þessa vinnu tóku stjórnvöld þá ákvörðun með litlum sem engum fyrirvara að leggja á gistináttaskatt með 100% álagi, leggja skatt á skemmtiferðaskip og kílómetragjald á hreinorkubíla, sem kemur illa niður á bílaleigunum. Það hefði að mínu mati verið ákjósanlegra að hinkra við og bíða eftir niðurstöðum aðgerðaáætlunar um gjaldtöku af greininni til framtíðar – telji menn yfir höfuð að þörf sé á að skattleggja hana meira en orðið er.
Risastórt skattspor
Talandi um skatta og gjöld, þá fengu Samtök ferðaþjónustunnar greiningarfyrirtækið Reykjavík Economics til að reikna út skattspor ferðaþjónustu í fyrsta skiptið. Niðurstaða þeirra útreikninga var að skattsporið, með tilliti til einkennandi greina ferðaþjónustu samkvæmt skilgreiningu Hagstofu Íslands er um 155 milljarðar króna. Þó er ljóst, að skattsporið er ennþá hærra, þar sem margir augljósir þættir eru ekki teknir með í reikninginn, þar sem þeir falla ekki undir „einkennandi greinar“ ferðaþjónustu. Það var mikilvægt fyrir atvinnugreinina að fá loks staðfestingu á þeim gríðarlegu verðmætum sem hún er að skila í opinbera sjóði – og ekki síður fróðlegt fyrir almenning, stjórnvöld og sveitarstjórnir.
SAF standa styrkum fótum
Samtök ferðaþjónustunnar fögnuðu 25 ára afmæli í nóvember síðastliðnum og héldu af því tilefni glæsilega og nýstárlega ráðstefnu í Reykjavík. Hún tókst afburða vel og er fjölmennasti viðburður sem haldinn hefur verið á vettvangi samtakanna og líklega í ferðaþjónustu á Íslandi, að frátöldum alþjóðlegum kaupstefnum.
Starfsemi Samtaka ferðaþjónustunnar hefur verið kröftug á liðnu ári. Grunnstarfsemin snýst eftir sem áður að vinna að hagsmunum greinarinnar í stóru samhengi, á öllum vígstöðvum. Þar er alltaf, án undantekninga, í nógu að snúast – ekki hvað síst þegar koma upp aðstæður, sem bregðast þarf við strax og af fullum krafti. Það hefur ekki verið neinn hörgull á slíkum málum undanfarin ár. Markmiðið er ávallt að styrkja áfangastaðinn Ísland sem einn mest spennandi áfangastað í heiminum og þar sem ánægja gesta mælist hvað mest. Á sama tíma viljum við skapa verðmæti fyrir samfélagið, skjóta rótum undir rekstur ferðaþjónustu í dreifðum byggðum og styrkja þar með þær sömu byggðir, skapa eftirsóknarverð störf og leggja áfram okkar stóra skerf af mörkum til að bæta lífskjör á landinu öllu.
Framtíðin er björt
Við horfum björtum augum til framtíðar. Ferðaþjónustan er í stöðugri og mikilli þróun. Við horfum upp á mikla tækniþróun í greininni, dreifikerfi hennar er að taka miklum breytingum og fjárfestingaumhverfi hennar er einnig að breytast hratt. Það er þó í mínum augum mjög mikilvægt að áfram verði svigrúm fyrir einstaklingsframtakið og frumkvöðlaandann, sem hefur verið einkennandi fyrir íslenska ferðaþjónustu hingað til.
Þakklát fyrir traustið
Undirrituð hefur nú í tæp sex gegnt formennsku í Samtökum ferðaþjónustunnar. Í mars næstkomandi mun ég samkvæmt lögum samtakanna draga mig í hlé. Þessi tími hefur verið ótrúlega fljótur að líða og hann hefur verið mér einstaklega gefandi og lærdómsríkur. Efst í huga er mér þó þakklæti fyrir það traust sem mér hefur verið sýnt allan þennan tíma, hvað sem á hefur gengið. Ég geng mjög sátt frá borði og óska samtökunum alls hins besta í framtíðinni. Ég mun að sjálfsögðu áfram vera félagsmaður, taka þátt í starfinu og leggja samtökunum lið, alls staðar þar sem ég get.
Ég óska ykkur öllum gleði og velgengni á komandi ári.
Bjarnheiður Hallsdóttir
Formaður Samtaka ferðaþjónustunnar
