Á undanförnum vikum hafa skrifstofu SAF borist fjöldi fyrirspurna og kvartana frá félagsmönnum vegna samskipta við söluaðila á sviði greiðslukortaviðskipta. Kortafyrirtækin voru meðal annars að halda eftir greiðslum til félagsmanna.
Í kjölfarið sendi SAF bréf á Borgun, Valitor og Korta þar sem SAF óskaði eftir lýsingum, skýringum og kröfum þess að greiðslumiðlanirnar láti af aðgerðum sem brytu gegn skilmálum og lögum og settu sig í samband við ferðaþjónustufyrirtæki til að leysa þeirra mál. SAF krafðist þess sérstaklega að allar greiðslur fyrir vöru/þjónustu sem þegar hafði verið afhent yrðu afhentar án tafar og að kortafyrirtækin gættu meðalhófs í aðgerðum sínum og gengju ekki lengra en nauðsynlegt er.
Öll fyrirtækin svöruðu SAF. Þar rökstuddu fyrirtækin aðgerðir sínar með því að vísa í skilmála sína, töldu að allar aðgerðir þeirra væru réttmætar og að þau væru öll að vilja gerð að aðstoða viðskiptavini sína. Fyrirtækin skildu þær þrengingar sem ferðaþjónustan finndi nú fyrir og að það væri ekki markmið þeirra að bæta á þær að óþörfu. Er það mat SAF að í kjölfar samskiptanna hafi kortafyrirtækin unnið með sumum félagsmanna SAF að lausnum.
Til að kanna málið til hlítar óskaði SAF eftir dæmum frá félagsmönnum um aðgerðir kortafyrirtækjanna og þegar þau lágu fyrir leitaði SAF eftir lögfræðiáliti frá MAGNA lögmönnum til að kanna réttindi félagsmanna gegn kortafyrirtækjunum.
Í ljósi þess sem kemur fram í minnisblaði MAGNA lögmanna vill SAF koma eftirfarandi á framfæri við félagsmenn sína.
- Samningssamband seljanda og kortafyrirtækjanna byggir á stöðluðum skilmálum fyrirtækjanna. Heimildir kortafyrirtækjanna til að halda eftir greiðslum má því ekki fara í bága við slíka samninga, skilmála sem er hluti af honum eða lagafyrirmæli.
- Í öllum samningum/viðskiptaskilmálum kortafyrirtækjanna/færsluhirðanna er að finna einhvers konar heimild til að halda eftir uppgjöri. Þessar heimildir þeirra eru í einhverjum tilvikum óljósar, sérstaklega þær sem byggja á áhættumati og aukinni endurgreiðsluáhættu.
- Kortafyrirtækin ættu í öllum tilvikum að tilkynna söluaðila um aðgerðir sínar. Eðlilegt er að í slíkri tilkynningu komi fram hversu lengi þau ætli að halda eftir greiðslu, þótt það komi ekki fram í skilmálum fyrirtækjanna. Félagsmenn SAF ættu að auki að óska eftir upplýsingum um hvenær fyrirtækin hyggist skila uppgjörinu.
- Söluaðili ætti að hafa fulla ástæðu til að mótmæla því að uppgjöri sé haldið eftir í heild og eftir atvikum að hluta, sértaklega þegar haldið er eftir uppgjöri fyrir veitta þjónustu eða vegna bókana sem ekki þarf að endurgreiða samkvæmt samningum milli söluaðila og viðskiptavinar. Er það mat SAF að í þeim tilvikum eigi kortafyrirtækið að afhenda uppgjörið.
- Einu réttmætu endurgreiðslurnar í tilviki óendurkrefjanlegra greiðsla (e. non-refundable) er ef force majeure tilvik á við um greiðsluna þar sem algjör ómöguleiki var fyrir viðskiptavininn að nýta sér þjónustuna. Slíkar aðstæður skapast ekki gagnvart þjónustu sem afhent er á áfangastaðnum Íslandi fyrr en ferðatakmarkanir til Íslands voru settar með lokun Schengen landamæra gagnvart ferðamönnum með fasta búsetu utan Schengen svæðisins þann 20. mars 2020. Áætlað er að núgildandi ferðatakmarkanir frá ríkjum utan Schengen svæðisins standi til 15. maí 2020. Nánari upplýsingar um ferðatakmarkanir er að finna á vef Útlendingastofnunar.
- Skilmálar kortafyrirtækjanna, sem eru staðlaðir, eru í mörgum tilvikum íþyngjandi og leikið getur vafi á hvort kortafyrirtækin geti byggt rétt á þeim í ljósi þess að þeir eru staðlaðir, einhliða samdir af kortafyrirtækjunum, óljóst orðaðir í einhverjum tilvikum og ójafnvægi er í samningssambandi milli aðilanna.
- Sérstaklega verður að telja skilmálar þess efnis að heimila kortafyrirækjum að halda eftir allri eða stórum hluta veltu söluaðila yfir heilt uppgjörstímabil, á grundvelli ástæðna sem oft eru mjög óljóst orðaðar, yfir tímabil sem getur verið jafnvel 30 dagar, séu mjög íþyngjandi og geti strítt gegn góðum viðskiptaháttum, sérstaklega þegar ekki eru til staðar nein sérstök atvik, heldur aðeins mat kortafyrirtækjanna á hugsanlegri áhættu.
- SAF bendir félagsmönnum að kanna vel samningsskilmála sína. Það geta í einhverjum tilvikum verið rök fyrir söluaðila að eiga kröfu á afhendingu uppgjörsins og áskilja sér ella rétt til skaðabóta.
