SAF skiluðu í gær umsögn til Umhverfis- og samgöngunefndar Alþingis um frumvarp til laga um Hálendisþjóðgarð.
Hægt er að lesa umsögnina hér á vef Alþingis.
Á undanförnum mánuðum hefur farið fram mikil undirbúningsvinna við gerð umsagnarinnar og áhersla lögð á að leiða fram skoðanir og ábendingar félagsmanna samtakana gagnvart efni frumvarpsins. Fagnefndir SAF hafa fjallað um málefnið og ferð var könnun meðal félagsmanna þar sem hugur þeirra var kannaður gagnvart ýmsum grundvallaratriðum frumvarpsins. Umsögnin og niðurstaða hennar er því bæði byggð á góðu samráðs við ráðuneyti og nefndir sem unnið hafa að undirbúningi málsins undanfarin ár sem og innri umfjöllun og afstöðu félagsmanna samtakanna gagnvart frumvarpinu í núverandi mynd.
Í sameiginlegum stefnuramma stjórnvalda og SAF er sett fram skýrt yfirmarkmið; að Ísland verði leiðandi í sjálfbærri þróun ferðaþjónustu og horft verði sérstaklega til efnahagslegra, samfélagslegra og umhverfislegra þátta. Stefnuramminn setur sem grunnmarkmið varðandi umhverfslega sjálfbærni að jafnvægi sé tryggt milli hagnýtingar og verndar náttúru. Uppbygging innviða taki mið af því.
Náttúra Íslands, þar á meðal hálendi Íslands og jaðarsvæði þess, er sú auðlind sem íslensk ferðaþjónusta byggir á. Verðmætasköpun atvinnugreinarinnar fyrir samfélagið byggir á nýtingu auðlindarinnar á sjálfbæran hátt til framtíðar. Þegar fjallað er um vernd og friðun hálendisins er því nauðsynlegt að horfa sérstaklega til þátta varðandi áframhaldandi nýtingar auðlindarinnar og uppbyggingar innviða ásamt atvinnusköpun í samhengi við vernd nattúru. Nauðsynlegt er að tryggja eins og kostur er jafnvægi verndar og nýtingar. Að mati SAF er frumvarp um hálendisþjóðgarð vanbúið hvað þetta varðar.
Það er hagur allra landsmanna að vernda auðlindina, hálendi Íslands, og nýta með skynsamlegum og sjálfbærum hætti. Þess vegna hafa samtökin frá upphafi litið á stofnun þjóðgarðs á hálendi Íslands sem jákvætt skref. SAF telja að nýting hálendisins í þágu ferðaþjónustu sé ein arðbærasta nýting svæðisins fyrir samfélagið til framtíðar. Hálendi Íslands á sér fáa líka í Evrópu og því felst mikið tækifæri til þróunar samkeppnisforskots íslenskrar ferðaþjónustu með áherslu á vernd og nýtingu hálendisins sem ferðaþjónustuauðlindar.
Þegar svo stórt landsvæði er tekið undir ákvörðunarvald einnar ríkisstofnunar er gríðarlega mikilvægt að ná breiðri sátt. Samtökin telja því brýnt að svo stórt hagsmunamál fyrir þjóðina alla sé unnið í sem víðtækastri sátt meðal hagaðila, til dæmis m.t.t. náttúruverndar, ábyrgar stjórnunar og nýtingu sameiginlegrar auðlindar. Samtökin telja að þrátt fyrir að undirbúningur frumvarpsins hafi verið faglegur sé þörf á að vinna málið lengra og vinna úr ákveðnum grundvallaratriðum sem enn eru óljós í núverandi frumvarpi. Það er mat samtakanna að útfærslur í frumvarpinu séu ekki í nægilega miklu samræmi við þau góðu markmið sem sett eru fram í markmiðsgrein frumvarpsins.
Samtökin gagnrýna að frumvarpið virðist festa í sessi ríkisstofnun með flókna og þunglamalega stjórnsýslu, þar sem sú atvinnugrein sem mesta hagsmuni hefur af nýtingu náttúru svæðisins, ferðaþjónustuna, hefur takmarkað vægi. Þá telja samtökin að afar opnar heimildir ráðherra til að boða, banna og ákvarða gjaldtöku innan þjóðgarðsins skapi verulega óvissu fyrir atvinnugreinina til framtíðar. Ferðaþjónusta stendur frammi fyrir afar erfiðum uppbyggingartíma eftir heimsfaraldur kórónuveiru á næstu árum og hlýtur að gera kröfu um að lagasetning stjórnvalda um grundvallaratriði varðandi atvinnustarfsemi í greininni veiti skýra framtíðarsýn. Hér benda samtökin sérstaklega á umfjöllun síðar í umsögninni varðandi allt of opnar gjaldtökuheimildir og óvissu um fjármögnun þjóðgarðsins.
Þegar horft er til ofangreindra grundvallaratriða og fleiri þátta sem nánar er fjallað um í umsögninni geta Samtök ferðaþjónustunnar ekki mælt með samþykkt frumvarpsins í óbreyttri mynd.
